ในวัฒนธรรมจีน ก่อนที่จะถึงวันตรุษจีนหรือวันขึ้นปีใหม่เพียงไม่กี่วัน มีวันสำคัญเล็กๆ วันหนึ่งที่เปรียบเสมือน "บทเพลงโหมโรง" ก่อนเทศกาลใหญ่จะมาถึง วันนี้เรียกว่า "เสี่ยวเหนียน" (Xiao Nian) หรือที่รู้จักกันในนามวันส่งเจ้าขึ้นสวรรค์ ซึ่งมีเรื่องราวสนุกๆ และกุศโลบายที่น่าสนใจซ่อนอยู่หลังห้องครัวของทุกบ้าน
ใครคือเทพเจ้าเตาไฟ?
หัวใจสำคัญของวันนี้คือ "เจ้าฮ่าวโวเย่" (Zao Wang Ye) หรือ เทพเจ้าเตาไฟ ท่านไม่ใช่แค่เทพที่ดูแลเรื่องการหุงหาอาหารเท่านั้น แต่ตามความเชื่อโบราณ ท่านคือ "ผู้สอดแนม" ที่เงียบเชียบที่สุดที่เง็กเซียนฮ่องเต้ส่งมาประจำการในทุกครอบครัว ท่านจะสถิตอยู่ในครัว คอยบันทึกความประพฤติของคนในบ้านตลอดทั้งปีว่าใครทำดีหรือทำชั่ว [03:12]
ทำไมต้อง "ติดสินบน" ด้วยของหวาน?
เมื่อถึงวันเสี่ยวเหนียน (ประมาณวันที่ 23 หรือ 24 เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติ) เทพเจ้าเตาไฟจะต้องเดินทางกลับขึ้นสวรรค์เพื่อไปรายงานความประพฤติของสมาชิกในบ้านให้เง็กเซียนฮ่องเต้ทราบ หากรายงานแต่เรื่องดี ครอบครัวนั้นก็จะได้รับโชคลาภในปีถัดไป [03:47]
ด้วยเหตุนี้ คนโบราณจึงเกิดไอเดียสุดบรรเจิดในการถวายเครื่องเซ่นไหว้ที่เป็นของหวานพิเศษ เรียกว่า "ถังวา" (Tang Gua) หรือลูกอมน้ำตาลมอลต์ที่มีลักษณะเหนียวหนึบและหวานจัด [04:54] เป้าหมายมีสองอย่างคือ:
ให้ท่านพูดแต่เรื่องหวานๆ: เมื่อทานของหวานเข้าไป ท่านจะได้มีอารมณ์ดีและรายงานแต่สิ่งดีๆ เกี่ยวกับเรา
"ปิดปาก" ด้วยความเหนียว: ความเหนียวของน้ำตาลจะช่วยให้ปากของท่านขยับยากขึ้น จะได้ไม่สามารถพูดเรื่องไม่ดีหรือความลับในบ้านให้เบื้องบนฟังได้ [05:42]
โอกาสทองของการทำความสะอาดใหญ่
หลังจากส่งเทพเจ้าเตาไฟขึ้นสวรรค์ไปแล้ว (มักจะทำพิธีเผารูปภาพเก่าของท่านเพื่อสื่อถึงการเดินทาง) ช่วงเวลานี้เองที่คนในบ้านจะถือโอกาส "ทำความสะอาดใหญ่" หรือ "ส่าวเฉิน" (Sao Chen) [07:39]
เหตุผลที่ต้องทำตอนนี้มีทั้งเรื่องของความเชื่อและกุศโลบาย:
ความเกรงใจเทพเจ้า: ขณะที่เทพเจ้าเตาไฟยังอยู่ คนจีนจะไม่กล้าขยับย้ายเฟอร์นิเจอร์หรือทำความสะอาดวุ่นวายเพราะเกรงจะรบกวนท่าน เมื่อท่าน "ไปราชการ" บนสวรรค์แล้ว จึงเป็นเวลาที่เหมาะสมที่สุดที่จะปัดกวาดเช็ดถูทุกซอกทุกมุม [08:11]
การปัดเป่าสิ่งชั่วร้าย: คำว่า "เฉิน" (ฝุ่น) ในภาษาจีนพ้องเสียงกับคำที่มีความหมายถึง "สิ่งเก่าๆ" การทำความสะอาดบ้านจึงเป็นการปัดกวาดความซวยและเรื่องไม่ดีในปีเก่าทิ้งไป เพื่อเตรียมพื้นที่ให้สะอาดเอี่ยมรอรับโชคลาภใหม่ๆ ในวันตรุษจีน [08:31]
บทสรุปแห่งความสุข
เทศกาลเสี่ยวเหนียนจึงไม่ใช่แค่เรื่องของตำนานเทพเจ้า แต่เป็นกุศโลบายที่สร้างความสุขให้กับคนในครอบครัว เด็กๆ จะได้ทานขนมหวาน ส่วนผู้ใหญ่ก็ได้เริ่มต้นเตรียมบ้านเรือนให้พร้อมรับสิ่งดีๆ เมื่อถึงวันส่งท้ายปีเก่า (除夕 - Chu Xi) ทุกบ้านก็จะนำรูปภาพเทพเจ้าเตาไฟใบใหม่มาติด เพื่อต้อนรับท่านกลับมาคุ้มครองและเป็นประจักษ์พยานแห่งความดีงามของครอบครัวอีกครั้ง [09:46]
การเรียนรู้วัฒนธรรมผ่านตำนานเหล่านี้ ทำให้เราเห็นว่าความปรารถนาในชีวิตที่ดีและความสงบสุข เป็นสิ่งที่เชื่อมโยงผู้คนเข้าไว้ด้วยกันเสมอ ไม่ว่ายุคสมัยจะเปลี่ยนไปเพียงใดก็ตาม
ข้อมูลวิดีโอ:
ชื่อวิดีโอ: HSK 1-2 | Chinese Customs: The Legend of the Kitchen God
ช่อง: Learn Chinese Through Podcast
0 ความคิดเห็น